AUTEUR ICT-jurist Arnoud Engelfriet.

Je bent journalist als je feiten of meningen publiceert. Het maakt daarbij niet uit of je bij radio, televisie, krant of ander medium werkt, of zelfs maar of je professional bent. Ook gewone burgers kunnen journalist zijn.

Wie schrijft over actuele onderwerpen, is al snel bezig met journalistiek. Dat geldt voor columnisten net zo hard als voor brengers van feitelijk nieuws en actualiteiten. Je bent journalist als je “informatie, meningen of ideeën aan het publiek bekend maakt”, ook als je niet voor een krant, tijdschrift of professionele website werkt. De term burgerjournalistiek wordt vaak gebruikt om onderscheid te maken tussen medewerkers van massamedia en ‘gewone’ mensen met een website, maar die term is juridisch gezien onzin.

Filmen op de openbare weg

Onderdeel van de vrije meningsuiting is dat je mensen en gebeurtenissen mag filmen op de openbare weg. Wel moet je daarbij rekening houden met hun privacy. Voor politieagenten geldt die overigens minder streng dan voor gewone burgers.

Hoofdregel is dat filmen en fotograferen op de openbare weg mag, omdat dat valt onder de vrijheid van informatiegaring – een onderdeel van de vrijheid van meningsuiting. Gebruik je een aangebrachte camera (bv. een beveiligingscamera, dan moet je mensen daarvoor waarschuwen voordat ze in beeld zijn. Bij een met de hand vastgehouden camera hoeft dat niet. Filmen van politieagenten Een bijzonder geval is het filmen van politieagenten die aan het werk zijn. In tegenstelling tot gewone burgers verrichten zij een publieke taak op straat, en het is dan ook toegestaan om hen te filmen bij dat werk. Natuurlijk mag dat niet uitlopen op hinderlijk volgen of lastigvallen. Een agent kan je dus sommeren om een eind verder weg te gaan staan. In een arrest van het Gerechtshof werd een man vrijgesproken die agenten fotografeerde terwijl die met flitscontroles bezig waren. Het gerechtshof vond dat er wel degelijk verslag gedaan mag worden van politie-activiteiten, en of daar foto’s bij nodig waren “is een journalistieke beslissing waarin de rechter in beginsel niet dient te treden. BRON: Ius mentis

Omstander filmt hardhandige arrestatie door Gentse agenten

Gentse agenten raken ingesloten door menigte bij interventie

VRT Het journaal 18/09 / VTM nieuws vrijdag 19/09 (beeld vanaf 17min30sec)

De Gentse politie heeft in de Hoogpoort een 22-jarige man uit Merelbeke gearresteerd die verdacht wordt van agressief gedrag tegen zijn partner. Een omstander filmde de arrestatie. Meer lezen

Blijkbaar zijn Gentse agenten intelligenter dan Brugse agenten, die hebben geen klacht neergelegd tegen de filmer:
Een terras in Brugge

Toen een klant zijn kop koffie op de grond keilde, haalde ik mijn videocam boven en begon te filmen.
Zowel de betrokkene, zijn partner als andere aanwezigen hebben kunnen zien dat ik aan het filmen was, en er geen bezwaar tegen gemaakt.
De video groeide uit tot een verslag over iemand die bewust ruzie uitlokt met mensen van een andere origine – vandaar de titel: “Racisme in Brugge”.

Op maandag stelde ik tot mijn verbijstering vast dat ik een scoop gerealiseerd had. Sterker nog: een journalistieke primeur die heel wat (politie-)commotie veroorzaakte.

Dat mijn video zoveel media-aandacht te beurt viel, was enkel te wijten aan de politie zelf. Ikzelf ben niet ingegaan op de verzoeken van VRT-nieuws en Terzake, VTM en WTV/focus, noch van radiozenders EEN-De Ochtend en VRT-radio West-Vlaanderen. Wel alomtegenwoordig op die zenders: politiewoordvoerders en “privacy-specialisten” die hun zegje kwamen doen over (het recht op) privacy.
De twee politie agenten (te zien in de video) maken er een zaak met burgerlijke partijstelling van.

Kortom: de politie heeft uit een video die een geval van racisme in beeld brengt, een privacy-problematiek gecreëerd via de mainstream media. Met als mogelijk doel wetten erdoor te krijgen die hen moeten toelaten spycams te gebruiken, én naar believen opnamemateriaal af te pakken als zijzelf door burgers gefilmd worden.
Meer lezen: Rechtszaak politie(vakbond) versus (burger)journalist

Politie filmen tijdens hun optreden toegelaten of niet?
Het filmen van de politieagenten zou een inbreuk zijn op het recht op afbeelding, beschermd door de Privacywet en het verspreiden van de informatie via internet lijkt een gegevensverwerking eveneens beschermd door de Privacywet.
Vooraleer een burger foto/videopname  neemt van iemand, dient principieel om toestemming gevraagd. Wil men nadien dit beeldmateriaal publiceren op het internet of waar dan ook, dan moet ook hiervoor nogmaals toestemming gevraagd.
De Privacywet voorziet evenwel uitdrukkelijk dat ze slechts beperkt van toepassing is indien persoonsgegevens verwerkt worden voor journalistieke doeleinden.
Zo bepaalt de Privacywet dat:
• de verwerking van gevoelige gegevens, gegevens met betrekking tot de gezondheid en gerechtelijke gegevens voor uitsluitend journalistieke, artistieke of literaire doeleinden mogelijk is, wanneer de verwerking betrekking heeft op persoonsgegevens die kennelijk publiek zijn gemaakt door de betrokken persoon of die in nauw verband staan met het publiek karakter van de betrokken persoon of van het feit waarin die persoon betrokken is;
• er vrijstelling is van de informatieplicht op verwerkingen van persoonsgegevens voor uitsluitend journalistieke, artistieke of literaire doeleinden, wanneer de toepassing ervan de verzameling van gegevens bij de betrokken persoon in het gedrang zou brengen;
• het recht van toegang en het recht van verzet van de betrokken persoon niet van toepassing is op verwerkingen van persoonsgegevens voor uitsluitend journalistieke, artistieke of literaire doeleinden in de mate dat de toepassing ervan een voorgenomen publicatie in het gedrang zou brengen of aanwijzingen verschaffen over de bronnen van informatie.
Deze uitzonderingen hebben deels te maken met de uitoefening van het democratisch controlerecht door journalisten, de zogenaamde “waakhondfunctie” van de pers in een democratische samenleving. Dit controlerecht mag natuurlijk niet misbruikt worden. Meer lezen

Agressieve politie agent vliegt cameramannen aan

Te bizar voor woorden. Dat is een voorval dat freelance-cameraman Jaring Rispens uit Wommels op Vlieland overkwam. Jaring ging naar Vlieland omdat bij graafwerkzaamheden een zeemijn was gevonden bij een vakantiehuisje. In de buurt van de mijn kon hij gewoon zijn werk doen, maar toen Jaring wat meer afstand wilde nemen en vanaf de doorgaande weg wilde filmen werden hij en de Vlielander cameraman Dirk Bruin door een politie-agent gesommeerd om te stoppen met filmen. Nou mag iedereen op straat iedereen filmen, zelfs als je journalist bent, maar deze agent stelde zijn eigen regels op Vlieland. De man kon bovendien zijn handen niet thuis houden. Nou kijkt u zelf maar naar dit bizarre voorval van een agressieve politieman.