Is vrije toegang tot media en communicatie een garantie op democratische participatie?

MO* mondiaal nieuwsOpinie Patrick Keuleers en Sarah Lister

De toegang tot het internet en tot mobiele telefonie neemt razendsnel toe. Vergelijkbare patronen zijn te zien in andere sectoren, wat duidt op een aanzienlijke verschuiving in de manier waarop mensen informatie verzamelen en met anderen omgaan. Meer lezen

Natuurlijk willen we allemaal likes en shares, maar niet ten koste van een beschaafd gesprek

Auteur Pieter Stockmans

Er is maar een enkeling nodig om diepe wonden te slaan in een mensenleven en in de hele maatschappij, maar er is een systeem nodig om hem over de schreef te halen.

Geweld uit haat tegen de politieke standpunten van anderen houdt wel degelijk verband met een klimaat gecreëerd door de voortdurende ophitsing door politieke partijen en media. Meer lezen

laptop

logo De correspondent Wie goed doet…komt nooit in het journaal + video happy news

Auteur Ruther Bregman

Je volgt het nieuws en denkt: we gaan ten onder aan egoïsme en hufterigheid. Er was geen voorpagina over de zoveelste bijeenkomst waar bewoners rustig met elkaar in gesprek gingen. Er was geen pushbericht over het zoveelste burgerinitiatief voor vluchtelingen. En de reden is simpel: het goede is zo alomtegenwoordig dat we het niet zien. Meer lezen

Nieuws is pathologisch pessimistisch. Tijd om daar iets aan te doen.

                            Auteur Karel Smouter

Constructieve verhalen willen niet alleen informeren, ze willen mensen ook perspectieven aanreiken om te streven naar verandering. Dat is geen recept voor rooskleurigheid, maar juist een manier om het journalistieke handwerk – met alle scrupules van dien – te blijven verrichten. Meer lezen

Wanneer is iemand (burger)journalist

AUTEUR ICT-jurist Arnoud Engelfriet.

Je bent journalist als je feiten of meningen publiceert. Het maakt daarbij niet uit of je bij radio, televisie, krant of ander medium werkt, of zelfs maar of je professional bent. Ook gewone burgers kunnen journalist zijn.

Wie schrijft over actuele onderwerpen, is al snel bezig met journalistiek. Dat geldt voor columnisten net zo hard als voor brengers van feitelijk nieuws en actualiteiten. Je bent journalist als je “informatie, meningen of ideeën aan het publiek bekend maakt”, ook als je niet voor een krant, tijdschrift of professionele website werkt. De term burgerjournalistiek wordt vaak gebruikt om onderscheid te maken tussen medewerkers van massamedia en ‘gewone’ mensen met een website, maar die term is juridisch gezien onzin.

Filmen op de openbare weg

Onderdeel van de vrije meningsuiting is dat je mensen en gebeurtenissen mag filmen op de openbare weg. Wel moet je daarbij rekening houden met hun privacy. Voor politieagenten geldt die overigens minder streng dan voor gewone burgers.

Hoofdregel is dat filmen en fotograferen op de openbare weg mag, omdat dat valt onder de vrijheid van informatiegaring – een onderdeel van de vrijheid van meningsuiting. Gebruik je een aangebrachte camera (bv. een beveiligingscamera, dan moet je mensen daarvoor waarschuwen voordat ze in beeld zijn. Bij een met de hand vastgehouden camera hoeft dat niet. Filmen van politieagenten Een bijzonder geval is het filmen van politieagenten die aan het werk zijn. In tegenstelling tot gewone burgers verrichten zij een publieke taak op straat, en het is dan ook toegestaan om hen te filmen bij dat werk. Natuurlijk mag dat niet uitlopen op hinderlijk volgen of lastigvallen. Een agent kan je dus sommeren om een eind verder weg te gaan staan. In een arrest van het Gerechtshof werd een man vrijgesproken die agenten fotografeerde terwijl die met flitscontroles bezig waren. Het gerechtshof vond dat er wel degelijk verslag gedaan mag worden van politie-activiteiten, en of daar foto’s bij nodig waren “is een journalistieke beslissing waarin de rechter in beginsel niet dient te treden. BRON: Ius mentis

Omstander filmt hardhandige arrestatie door Gentse agenten

Gentse agenten raken ingesloten door menigte bij interventie

VRT Het journaal 18/09 / VTM nieuws vrijdag 19/09 (beeld vanaf 17min30sec)


De Gentse politie heeft in de Hoogpoort een 22-jarige man uit Merelbeke gearresteerd die verdacht wordt van agressief gedrag tegen zijn partner. Een omstander filmde de arrestatie. Meer lezen

Blijkbaar zijn Gentse agenten intelligenter dan Brugse agenten, die hebben geen klacht neergelegd tegen de filmer:
Een terras in Brugge

Toen een klant zijn kop koffie op de grond keilde, haalde ik mijn videocam boven en begon te filmen.
Zowel de betrokkene, zijn partner als andere aanwezigen hebben kunnen zien dat ik aan het filmen was, en er geen bezwaar tegen gemaakt.
De video groeide uit tot een verslag over iemand die bewust ruzie uitlokt met mensen van een andere origine – vandaar de titel: “Racisme in Brugge”.

Op maandag stelde ik tot mijn verbijstering vast dat ik een scoop gerealiseerd had. Sterker nog: een journalistieke primeur die heel wat (politie-)commotie veroorzaakte.

Dat mijn video zoveel media-aandacht te beurt viel, was enkel te wijten aan de politie zelf. Ikzelf ben niet ingegaan op de verzoeken van VRT-nieuws en Terzake, VTM en WTV/focus, noch van radiozenders EEN-De Ochtend en VRT-radio West-Vlaanderen. Wel alomtegenwoordig op die zenders: politiewoordvoerders en “privacy-specialisten” die hun zegje kwamen doen over (het recht op) privacy.
De twee politie agenten (te zien in de video) maken er een zaak met burgerlijke partijstelling van.

Kortom: de politie heeft uit een video die een geval van racisme in beeld brengt, een privacy-problematiek gecreëerd via de mainstream media. Met als mogelijk doel wetten erdoor te krijgen die hen moeten toelaten spycams te gebruiken, én naar believen opnamemateriaal af te pakken als zijzelf door burgers gefilmd worden.
Meer lezen: Rechtszaak politie(vakbond) versus (burger)journalist

Politie filmen tijdens hun optreden toegelaten of niet?
Het filmen van de politieagenten zou een inbreuk zijn op het recht op afbeelding, beschermd door de Privacywet en het verspreiden van de informatie via internet lijkt een gegevensverwerking eveneens beschermd door de Privacywet.
Vooraleer een burger foto/videopname  neemt van iemand, dient principieel om toestemming gevraagd. Wil men nadien dit beeldmateriaal publiceren op het internet of waar dan ook, dan moet ook hiervoor nogmaals toestemming gevraagd.
De Privacywet voorziet evenwel uitdrukkelijk dat ze slechts beperkt van toepassing is indien persoonsgegevens verwerkt worden voor journalistieke doeleinden.
Zo bepaalt de Privacywet dat:
• de verwerking van gevoelige gegevens, gegevens met betrekking tot de gezondheid en gerechtelijke gegevens voor uitsluitend journalistieke, artistieke of literaire doeleinden mogelijk is, wanneer de verwerking betrekking heeft op persoonsgegevens die kennelijk publiek zijn gemaakt door de betrokken persoon of die in nauw verband staan met het publiek karakter van de betrokken persoon of van het feit waarin die persoon betrokken is;
• er vrijstelling is van de informatieplicht op verwerkingen van persoonsgegevens voor uitsluitend journalistieke, artistieke of literaire doeleinden, wanneer de toepassing ervan de verzameling van gegevens bij de betrokken persoon in het gedrang zou brengen;
• het recht van toegang en het recht van verzet van de betrokken persoon niet van toepassing is op verwerkingen van persoonsgegevens voor uitsluitend journalistieke, artistieke of literaire doeleinden in de mate dat de toepassing ervan een voorgenomen publicatie in het gedrang zou brengen of aanwijzingen verschaffen over de bronnen van informatie.
Deze uitzonderingen hebben deels te maken met de uitoefening van het democratisch controlerecht door journalisten, de zogenaamde “waakhondfunctie” van de pers in een democratische samenleving. Dit controlerecht mag natuurlijk niet misbruikt worden. Meer lezen

Agressieve politie agent vliegt cameramannen aan

Te bizar voor woorden. Dat is een voorval dat freelance-cameraman Jaring Rispens uit Wommels op Vlieland overkwam. Jaring ging naar Vlieland omdat bij graafwerkzaamheden een zeemijn was gevonden bij een vakantiehuisje. In de buurt van de mijn kon hij gewoon zijn werk doen, maar toen Jaring wat meer afstand wilde nemen en vanaf de doorgaande weg wilde filmen werden hij en de Vlielander cameraman Dirk Bruin door een politie-agent gesommeerd om te stoppen met filmen. Nou mag iedereen op straat iedereen filmen, zelfs als je journalist bent, maar deze agent stelde zijn eigen regels op Vlieland. De man kon bovendien zijn handen niet thuis houden. Nou kijkt u zelf maar naar dit bizarre voorval van een agressieve politieman.

Journalistiek & Nieuwe Media

de nieuwe reporter logo Auteur Bart Brouwers

We moeten niet zo somber doen over de toekomst van de journalistiek, want het beste gaat nog komen. Dat was de boodschap die Bart Brouwers woensdag verkondigde in zijn oratie als hoogleraar journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Meer lezen

journalistiek

newsmonkey_logo

De gouden eeuw van de journalistiek

David Perlich en Wouter Verschelden schreven deze reeks. Samen maakten ze eerder het boek Stop De Persen. Sommige thema’s en onderwerpen kwamen ook daarin aan bod.

Waarom deze reeks: ‘De gouden eeuw van de journalistiek’?

De digitale revolutie is een oorlog met winnaars en verliezers, maar vooral met ontzettend veel kansen voor wie durft. Ze verandert ons nieuws, hoe we het consumeren en hoe het gemaakt wordt. Het is een omslag, een totaal andere manier van werken. Met deze reeks willen we ons licht laten schijnen over die revolutie, onze insights meegeven. Meer lezen

deel 1  Better, stronger, faster, harder …

Straffe stelling: de toekomst heeft er nog nooit zo goed uitgezien. De consument krijgt een enorm rijk en divers aanbod aan quasi geen kost. Het journalistieke vak wordt transparanter, de concurrentie eerlijker, en de instapkost voor nieuwe initiatieven alleen lager. Tegelijk wordt de relatie tussen consument en journalist veel volwasser. Journalistiek moet opnieuw de dialoog met haar publiek herstellen en in alle openheid haar werk delen met het publiek. Meer lezen 

deel 2  Wat is nieuws?

Wat verstaan we onder ‘nieuws’ in de 21ste eeuw? Nieuws als begrip is hoogst ongrijpbaar en enkel definieerbaar op het meest individuele niveau. En toch is heeft het zo’n impact op ons leven. Want nieuws vervult diepgewortelde verlangens: overlevingsdrang, ambitie, zelfontplooiing, nieuwsgierigheid en vooral, gewoon ontspanning. Meer lezen

deel 3  Wie maakt het nieuws?

Hoe zitten redacties van kranten/websites/televisiejournaals ineen? Heel divers, net zoals de mediamerken die ze maken. En toch… Nieuwsredacties delen een aantal kenmerken, die zeer specifiek zijn, én die de job van journalist/redacteur/contentcreator uniek maken. Meer lezen

deel 4  Macht en geld maken het nieuws.

Wie ‘controleert’ nu echt wat er verschijnt? Is het de kracht van het geld? Of spelen er andere machtsfactoren? De waarheid is behoorlijk genuanceerd, van allerlei complotten is hoe dan ook helemaal geen sprake. Meer lezen

deel 5  Journalisten: een vreemde kudde.

Bestaat er zoiets als ‘de sociologie van de journalist’? Wij doen een poging, om een beter licht te werpen op hoe professionele journalistiek tot stand komt. Hoe handelt/denkt/werkt een moderne nieuwsredactie eigenlijk? Meer Lezen

deel 6  Nieuws als het abnormale.

We blijven nog even kauwen op “wat is nu nieuws?” Deze keer vanuit de klassieke benadering die journalisten zelf hanteren: nieuws is wat, afwijkt, wat het abnormale is. En er speelt nog een heel simpele, praktische factor: (de angst voor) de deadline. Meer lezen

deel 7  De case van Huffington Post.

Wat leren we van nieuwkomers zoals The Huffington Post? Tien jaar geleden bestond de site nog niet, vandaag zit ze wereldwijd. Heel hun model heeft de journalistiek grondig doorheen geschud, en de mee de methode en aanpak van online journalistiek bepaald. Meer lezen

deel 8  Google, the frenemy.

Weinig bedrijven hebben zo’n impact op media als Google, of liever Alphabet. De haat-liefde verhouding valt op: Google organiseert grote conferenties met mediabonzen, maar tegelijk is heel het ‘open informatie’-model van de gigant uit Silicon Valley de grootste bedreiging voor de manier van geld verdienen in de klassieke media. Meer lezen

deel 9  Het valse buikgevoel van de hoofdredacteur.

Journalistiek die niet werkt met feedback, respons en vooral real time data van lezers, is vandaag morsdood. En toch hebben we heel de 20ste eeuw lang gewerkt met die illusie: dat de redactie, en zeker de hoofdredacteur, op basis van een ‘buikgevoel’, van intuïtie, kon zeggen wat wel en niet goed was. Meer lezen

deel 10  BuzzFeed neemt de boel over.

Vandaag woedt het online gevecht over generation Y: de 18 tot 34 jarigen, die de (media-) consumenten van de toekomst zijn. En daarin nemen nieuwkomers, BuzzFeed op kop, de boel over. Met een model dat focust op sociale media en op viraliteit: hoe laat je artikels zichzelf als een virus verspreiden? Meer lezen

deel 11 De betaalmuur: oplossing of ondergang?

Heeft het zin om je journalistiek af te schermen en betalend te maken? En is het de oplossing voor de ondergang van het oude verdienmodel? Het antwoord is dat niemand het perfecte antwoord op die vragen kent. Maar de zoektocht gaat koortsachtig verder. Meer lezen

deel 12  Zo kan het ook: Mediapart en De Correspondent.

Radicaal kiezen voor de betaalmuur, als journalistiek statement. Het is wat twee interessante startups in onze buurlanden gedaan hebben. En het werkt, met dank aan twee perfecte, charismatische boegbeelden: Edwy Plenel en Rob Wijnberg. Meer lezen

deel 13  Wat met de openbare omroep?

Meer dan ooit staat het klassieke model van een openbare omroep, die delen van de journalistiek en infotainment bestrijkt, op de helling. Maar de digitalisering maakt dat iedereen, kranten, tv-zenders en websites, elkaars concurrent geworden is. Hoe speel je dat nog zuiver? Meer lezen

deel 14  Waarom we zo hoopvol zijn over de toekomst.

De digitale revolutie creëert geen crisis voor de media, integendeel. Ze brengt de verdienmodellen van grote mediagroepen in problemen, maar niet de journalistiek. Die moet en kan bloeien, al zullen de spelregels, de manier van werken en het eindresultaat wel grondig verschillen van wat we tot nu toe kenden. Meer lezen

MO* mondiaal nieuwsDe toverlantaarn is mismeesterd
column Barbara Sarafia

Beelden zeggen meer dan woorden, ze bewijzen iets, vullen aan en beelden kunnen ook als blikvanger dienen. We worden er vandaag voortdurend mee om de oren geslagen. Het hoort bij de hedendaagse berichtgeving. Maar Barbara Sarafian is daar allesbehalve gelukkig mee. ‘It is just too much information’. Meer lezen